Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η φουντουκιά ή λεπτοκαρυά (corylus avellana) ανήκει στην κατηγορία των ακρόδρυων δέντρων και η καλλιέργειά της στην Ελλάδα ξεκίνησε την δεκαετία του 1970 με αποκορύφωμα την δεκαετία του '80, όπου και έφτασε τα 80.000 στρέμματα. Από κει και πέρα ξεκίνησε καθοδική πορεία, η οποία σύμφωνα με επίσημα στοιχεία Στατιστικών Υπηρεσιών το 2008 έφτασε στα 6.000 στρέμματα. Έκτοτε παρατηρήθηκε εκ νέου στροφή από Έλληνες αγρότες προς την καλλιέργειά της, αφού το οικονομικό όφελος σε συνάρτηση με τις καλλιεργητικές φροντίδες είναι ικανοποιητικό.

Ρίχνοντας μια ματιά στην παραγωγή φουντουκιών στην Ελλάδα, βλέπουμε την περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας (Πιερία-Ημαθία-Πέλλα) να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις ενώ ακολουθούν περιοχές της Ηπείρου αλλά και της Μαγνησίας, με την συνολική ετήσια παραγωγή να ανέρχεται περίπου στο 1.400 τόνους. Η παραγωγή όμως αυτή για τα Ελληνικά δεδομένα χαρακτηρίζεται ελλειματική, αφού κάθε χρόνο πραγματοποιείται εισαγωγή φουντουκιών από Τουρκία και Η.Π.Α. περίπου 2.000 τόνοι, με την αξία της να φτάνει κατά μέσο όρο στα 5.50 €/kg!

Αναφερόμενοι στο οικονομικό όφελος από την παραγωγή φουντουκιάς στην Ελλάδα, βλέπουμε ότι η τιμή κιλού κυμαίνεται κατά μέσο όρο στα 2-3€ για τα φουντούκια με κέλυφος. Η κυριότερη ποικιλία που καλλιεργείται ευρέως στην χώρα μας είναι η κοινή λεπτοκαρυά, που αρχίζει να καρποφορεί από το 3ο έτος μετά την φύτευση, αυξάνοντας σταδιακά την παραγωγή μέχρι το 8ο έτος, όπου το δένδρο εισέρχεται στην πλήρη καρποφορία. Οι μέσες αποδόσεις αναφέρονται στα 180-250 kg/στρέμμα, αν και έχουν παρατηρηθεί αποδόσεις μέχρι και 300 kg/στρέμμα, ανάλογα με τις εδαφοκλιματολογικές συνθήκες και τις καλλιεργητικές τακτικές. Επίσης η μικρή παραγωγή που παρατηρείται τα πρώτα χρόνια αντιμετωπίζεται επιτυχώς με πυκνή φύτευση αφού μελέτη που έγινε στις Η.Π.Α. έδειξε πως με πυκνή φύτευση τα έξοδα εγκατάστασης αποσβένονται στο 9ο έτος, ενώ με την κανονική φύτευση στο 11ο έτος.

Εδαφοκλιματικές συνθήκες:

Η λεπτοκαρυά είναι φυτό των εύκρατων περιοχών, απαιτεί ήπιους χειμώνες και δροσερά καλοκαίρια. Παραδοσιακά η καλλιέργειά της περιορίζεται σε περιοχές που βρίσκονται κοντά σε νερό. Προτιμά κυρίως δροσερές τοποθεσίες με σχετικά ψηλή υγρασία. Εάν η θερμοκρασία του χειμώνα πέσει κάτω από -7οC μπορεί να καταστραφούν τα άνθη και να μην καρποφορήσει. Το δέντρο όμως αντέχει σε χαμηλές θερμοκρασίες μέχρι και -18οC και αναπτύσσεται καλύτερα σε έδαφος βαθύ, που στραγγίζει καλά, με pH 6,0-7,5.

 

Άνθιση & Επικονίαση:

Αξιοσημείωτο της φουντουκιάς είναι ότι αποτελεί δέντρο μόνοικο δίκλινο (δηλαδή φέρει αρσενικά και θηλυκά άνθη στο ίδιο δένδρο) και ανεμόγαμο ή ανεμόφιλο (η γύρη μεταφέρεται με τον άνεμο). Ανθίζει στα μέσα του χειμώνα και παρουσιάζει το φαινόμενο της πρωτανδρίας ή πρωτογυνίας χαρακτηριστικό που μπορεί να διαφέρει από χρονιά σε χρονιά ανάλογα με τις κλιματολογικές συνθήκες. Η ύπαρξη ελαφρού ανέμου κατά τη διάρκεια της άνθησης είναι απαραίτητη για να υπάρξει καλή επικονίαση. Τα θηλυκά άνθη διακρίνονται από τους βλαστοφόρους οφθαλμούς μέχρι να ξεκινήσει η άνθηση τον Ιανουάριο και παραμένουν υποδεκτικά για 2-3 μήνες. Τα αρσενικά άνθη εμφανίζονται ως ίουλοι, 2-4 ανά θέση και είναι εμφανείς από το καλοκαίρι ή φθινόπωρο του προηγούμενου έτους ενώ απολύουν τη γύρη τους νωρίς την άνοιξη (Φεβρουάριο), όταν τα θηλυκά άνθη είναι υποδεκτικά.

dendryllia etoima pros polisi apo to fytorio GOGISΕγκατάσταση Οπωρώνα:

Όσον αφορά την εγκατάσταση του οπωρώνα, τα εφαρμοζόμενα συστήματα διαμόρφωσης της κόμης είναι η θαμνώδης μορφή και το κύπελλο, από τα οποία το δεύτερο διευκολύνει περισσότερο τη μηχανοποίηση της καλλιέργειας (μηχανική συλλογή καρπού). Στη θαμνώδη μορφή συνήθως αφήνονται τρεις παραφυάδες αν και συχνά απαντώνται 4-5. Στη διαμόρφωση του κυπέλλου ο κορμός μπορεί να έχει ύψος από 20 cm μέχρι 100 cm και ο αριθμός των βραχιόνων συνήθως είναι 3-4 ή ελεύθερα, σύμφωνα με τη φυσική διαμόρφωση της κόμης. Οι αποστάσεις φύτευσης στη θαμνώδη μορφή είναι 4x4m, 5x5m ή 6x6m, στο κύπελλο είναι 4x3m έως 6x5m και στην πυκνή φύτευση είναι 4x2,5m έως 6x3m (συνήθως αποφεύγετε η πυκνή καθότι μετά από πάροδο ετών χρήζει αναγκαστικής αραίωσης των δέντρων σε ποσοστό 50%).

Καλλιεργητικές Φροντίδες:

Συνίσταται να κλαδεύεται για καλό φωτισμό και αερισμό. Η βελτίωση του φωτισμού στο εσωτερικό της κόμης συντελεί σε καλύτερη διαφοροποίηση οφθαλμών, ικανοποιητική καρπόδεση και ποιοτικότερους καρπούς. Η σημασία του κλαδέματος είναι μεγαλύτερη όσο πιο πυκνό σύστημα διαμόρφωσης εφαρμόζουμε. Στη θαμνώδη μορφή οι βραχίονες ανανεώνονται κάθε 7-12 χρόνια ανάλογα με την ανάπτυξη των δέντρων. Όσον αφορά τη λίπανση, η φουντουκιά απαιτεί άζωτο περίπου 700-900gr/δέντρο ηλικίας 12 και πλέον ετών. Το άζωτο θα πρέπει να δίνεται στις παρακάτω δόσεις: α) 35% με την έναρξη της βλάστησης, β) 50% πριν την καρπόδεση και γ) 15% πριν τη συγκομιδή. Επίσης, το βόριο είναι σημαντικό ιχνοστοιχείο και πολλές φορές έχει σημαντική επίδραση στην παραγωγή όταν εφαρμόζεται την άνοιξη. Τα δένδρα μετά το 5ο έτος μπορεί να ξεκινήσουν να αντιδρούν θετικά σε λίπανση βορίου. Εφαρμόζονται 200-300gr ανά στρέμμα στα μέσα Μαΐου με αρχές Ιουνίου. Η άρδευση είναι απαραίτητη ιδιαίτερα κατά τα πρώτα τρία χρόνια εγκατάστασης των δέντρων στον οπωρώνα για να αναπτυχθούν ταχύτερα. Η παραγωγή επηρεάζεται σημαντικά από την ξηρασία ιδιαίτερα όταν παρατηρείται δύο εβδομάδες μετά την καρπόδεση, ενώ κατά την ανάπτυξη και το γέμισμα του καρπού μέσα στο καλοκαίρι η άρδευση είναι υποχρεωτική. Τέλος κυριότερες ασθένειες της φουντουκιάς αποτελούν οι: α) Άκαρι των οφθαλμών ή Φούσκωμα των οφθαλμών, β) Βαλανίνος του καρπού, γ) Βλαστορύκτης & δ) Μυκητολογικές Ασθένειες.

Χρησιμότητα Καρπού:

Τα φουντούκια έχουν πολλές χρήσεις και πωλούνται κυρίως καθαρισμένα ως ψίχα και λιγότερο με το κέλυφος. Το 90% της παγκόσμιας παραγωγής αποφλοιωμένων φουντουκιών χρησιμοποιείται στη σοκολατοβιομηχανία και την παραγωγή γλυκισμάτων ενώ το υπόλοιπο 10% ως σνακ (ξηρός καρπός). Τα μεγάλα στρογγυλά, ανοιχτόχρωμα φουντούκια που προήλθαν μετά από λεύκανση (αφαίρεση του λεπτού καφέ περισπερμίου) χρησιμοποιούνται στα σοκολατάκια. Επίσης, παράγεται βούτυρο και αναμειγνύονται με σοκολάτα για τη παραγωγή πάστας πραλίνας φουντουκιού. Παράλληλα, τα φουντούκια έχουν σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη διατροφή και υγεία αφού περιέχουν υψηλή συγκέντρωση σε λιπαρά οξέα και πρωτεΐνη. Τέλος, το λάδι του φουντουκιού μειώνει την χοληστερόλη στο αίμα και ρυθμίζει την πίεση.

 

fountoukia apo dendryllia paragogis mas